Những ngày này, trên các triền đồi ở xã Tân Tiến, người dân đang khẩn trương thu hoạch thạch nương. Sau khoảng 7 tháng chăm sóc, cây đã đạt độ già, thân mập, lá dày. Từng gốc thạch được nhổ lên, rũ sạch đất, làm sạch rồi đưa về phơi. Thời tiết thuận lợi giúp cây sinh trưởng khá đồng đều, mang lại kỳ vọng về một vụ mùa đạt năng suất.
Tại thôn Áng Mò, gia đình chị Âu Bích Huệ tận dụng những khoảng đất trống dưới tán quế để trồng xen thạch. Cách làm này vừa tận dụng hiệu quả diện tích đất, vừa tạo thêm nguồn thu trong thời gian chờ cây quế cho thu hoạch.
Trên những sườn đồi dốc, công việc thu hoạch diễn ra liên tục. Người dân nhổ từng gốc, rũ đất, loại bỏ lá già rồi tập kết để phơi. Do phần lớn diện tích nằm ở địa hình cao, dốc, việc chăm sóc, vận chuyển vật tư và thu hoạch đều khá vất vả. Dù vậy, hiệu quả kinh tế mang lại đang tạo động lực để bà con duy trì mô hình.
Chị Âu Bích Huệ, thôn Áng Mò, xã Tân Tiến bày tỏ: “Gia đình tôi trồng thạch nương từ tháng 2, đến nay khoảng 7 tháng thì cây đạt độ già để thu hoạch. Nhờ chăm sóc đúng kỹ thuật nên năm nay cây phát triển tốt, năng suất cao hơn những năm trước.”
Để cây thạch đạt chất lượng, người dân phải chú trọng ngay từ khâu làm đất, chọn giống và trồng đến chăm sóc. Trong quá trình sinh trưởng, cây được làm cỏ, chăm sóc thường xuyên. Khi đạt độ già, bà con lựa ngày nắng ráo để thu hoạch, làm sạch rồi phơi. Sau nhiều ngày, cây khô được bó lại, bảo quản và bán cho thương lái.
Thời điểm hiện tại, thạch nương khô được thu mua với giá khoảng 50 nghìn đồng/kg. Với hình thức trồng xen thạch đen dưới tán quế, cách làm này giúp tận dụng diện tích đất còn trống, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tăng thu nhập cho các hộ dân.
Chị Hoàng Thị Vui, phấn khởi chia sẻ về giá thạch nương: “Gia đình tôi đã thu hoạch được khoảng 500 kg thạch khô, với giá 50 nghìn đồng/kg. Tôi mong giá cả ổn định để gia đình có thêm thu nhập, trang trải cuộc sống.”
Từ những khoảng đất trống trồng cây lâu năm, thạch nương đang trở thành một lựa chọn để phát triển sản xuất ngắn ngày cho người dân Tân Tiến. Không chỉ tận dụng đất, mô hình còn giúp bà con có thêm nguồn thu trong thời gian chờ cây quế đến kỳ khai thác.
Tuy nhiên, bài toán đầu ra vẫn là vấn đề được người dân quan tâm. Giá thu mua có thể tác động trực tiếp đến hiệu quả sản xuất và quyết định việc duy trì, mở rộng diện tích. Vì vậy, xây dựng liên kết giữa người trồng với hợp tác xã, doanh nghiệp và cơ sở thu mua là yêu cầu cần được chú trọng.
Thời gian qua, địa phương đã từng bước kết nối các khâu sản xuất, thu mua và tiêu thụ thạch đen. Hướng tới là hình thành mối liên kết ổn định, tiến tới bao tiêu sản phẩm ngay từ đầu vụ. Khi đầu ra được bảo đảm, người dân sẽ yên tâm duy trì sản xuất, tận dụng diện tích quế mới trồng để mở rộng sản xuất, đồng thời nâng cao giá trị cây thạch nương.
Một vụ thạch đen đạt năng suất không chỉ mang lại thêm thu nhập cho người dân. Quan trọng hơn, mô hình cho thấy hiệu quả của việc tận dụng đất dưới tán cây lâu năm để phát triển cây trồng ngắn ngày.
Nếu duy trì được đầu ra ổn định và từng bước hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, thạch nương sẽ có thêm điều kiện phát triển theo hướng hàng hóa. Đây cũng là hướng đi góp phần đa dạng hóa cây trồng, nâng cao hiệu quả canh tác và tạo thêm sinh kế cho người dân xã Tân Tiến.
Thực hiện: Thu Kỳ (Trung tâm DVCI xã)
